4  Phương pháp nghiên cứu

4.1 Câu hỏi nghiên cứu

  • Một câu hỏi nghiên cứu (Research question) phải có khả năng trả lời được và phải giúp cải thiện sự hiểu biết của chúng ta về cách thế giới vận hành.

  • Cải thiện sự hiểu biết có nghĩa là cung cấp thông tin cho một lý thuyết (Theory) rộng hơn — một sự giải thích về tại sao hoặc bởi vì.

Lý thuyết (Theory). Một sự giải thích về lý do tại sao một hiện tượng lại xảy ra, hoặc khái quát hóa những gì chúng ta quan sát được trong tình huống này sang tình huống khác.

  • Một câu hỏi nghiên cứu tốt phải đáp ứng được SMART
    • Specific: Cụ thể, rõ ràng
    • Measurable: Có thể đo lường được
    • Achievable: Có thể thực hiện được
    • Relevant: Có liên quan đến vấn đề nghiên cứu
    • Time-bound: Có thời hạn cụ thể
    • Giữ cho nó đơn giản! Tránh gộp nhiều câu hỏi phức tạp vào làm một; thu hẹp trọng tâm để có kết quả chất lượng cao hơn.

Giả thuyết (Hypothesis). Là một phát biểu dự đoán về mối quan hệ giữa các biến số, đóng vai trò là điểm xuất phát cho một nghiên cứu.

  • Các câu hỏi nghiên cứu là cầu nối giữa lý thuyết và giả thuyết

✍ Luyện tập

Tình huống: Chúng ta muốn nghiên cứu về hiệu quả của việc sử dụng AI trong học tập.

  1. Ý tưởng ban đầu (Quá rộng): “AI có tốt cho sinh viên không?”
  2. Thu hẹp đối tượng & công cụ: “Việc dùng ChatGPT có giúp sinh viên làm bài tập tốt hơn không?”
  3. Áp dụng tiêu chí SMART:
    • S : Việc sử dụng ChatGPT để hỗ trợ viết tiểu luận.
    • M : Điểm số bài tiểu luận cuối kỳ.
    • A : Có thể khảo sát sinh viên và xin bảng điểm ẩn danh.
    • R : Giúp giảng viên điều chỉnh phương pháp đánh giá.
    • T : Học kỳ 1 năm học 2026.

Câu hỏi nghiên cứu hoàn chỉnh:

“Việc sử dụng ChatGPT làm công cụ hỗ trợ soạn thảo có ảnh hưởng như thế nào đến điểm số bài tiểu luận cuối kỳ của sinh viên năm nhất môn Phân tích dữ liệu học tại trường Đại học A trong học kỳ 1 năm 2026?”

4.2 Thiết kế nghiên cứu

  • Thiết kế nghiên cứu không phù hợp dẫn đến kết quả sai lệch hoặc không thuyết phục.

  • Một thiết kế nghiên cứu (Research design) tốt có khả năng đưa ra câu trả lời xác đáng cho câu hỏi mà nó đặt ra.

Thiết kế nghiên cứu (Research design). Một kế hoạch để trả lời một câu hỏi nghiên cứu. Các thiết kế nghiên cứu khác nhau phù hợp với các loại câu hỏi khác nhau.